روایت زندگی و میراث ناخدا عباس در «لبالب»

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، علیرضا دباغ، نویسنده، تهیه‌کننده و یکی از کارگردانان مجموعه «لبالب»، با حضور در استودیو شبکه خبر، درباره انتخاب ناخدا عباس به‌عنوان محور این مستند گفت: ناخدا عباس از چهره‌های کمتر شناخته‌شده تاریخ معاصر ایران است که مردم جنوب او را بیشتر به‌عنوان مداح و نوحه‌سرای مشهور می‌شناسند، با این حال، زندگی و فعالیت‌های او ابعاد گسترده‌تری دارد.

به گفته دباغ، ناخدا عباس از دریانوردان برجسته‌ای بوده که دریانوردی سنتی ایران را به دریانوردی مدرن پیوند داده است. او از کشتی‌های بادبانی به کشتی‌های بخار و سپس کشتی‌های جنگی رسید و در دوره قاجار در توسعه نیروی دریایی ایران نقش داشت.

یکی دیگر از وجوه مهم زندگی ناخدا عباس، مهارت او در شناسایی و علامت‌گذاری آبراه‌های خلیج فارس است. دباغ با اشاره به آبراه منطقه ماهشهر و بندر امام خمینی (ره) افزود: ناخدا عباس با وجود نبود امکانات مدرن، مسیر‌های دشوار دریایی را شناسایی و برای عبور کشتی‌ها رویه‌گذاری و علامت‌گذاری کرده است.

مجموعه «لبالب» تلاش کرده است ابعاد مختلف شخصیت ناخدا عباس را از دوران کودکی و ورود او به عرصه دریانوردی تا حضور در ناوگان تازه‌تأسیس نیروی دریایی ایران روایت کند. در بخش‌هایی از این مجموعه، فعالیت او به‌عنوان کاپیتان کشتی «مظفری» و سپس حضورش در کشتی جنگی «پرسپولیس» بررسی می‌شود.

دباغ همچنین گفت: بخش‌های پایانی مجموعه بیشتر به شاعری و نقش ناخدا عباس در فرهنگ عاشورا و شکل‌دهی به شیوه عزاداری بوشهری اختصاص دارد، شیوه‌ای که همچنان در مناطق جنوبی کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد.

برای روایت این زندگی، سازندگان از گفت‌و‌گو با شاهدان و نزدیکان ناخدا عباس و همچنین پژوهشگران و محققان استفاده کرده‌اند. از جمله مصاحبه‌شوندگان، نوه بزرگ ناخدا عباس است که در زمان تصویربرداری حدود ۹۵ سال سن داشته است.

یکی از ویژگی‌های متفاوت «لبالب»، استفاده از هوش مصنوعی برای بازسازی صحنه‌های تاریخی است. دباغ با اشاره به دشواری بازسازی‌های دریایی و محدودیت‌های بودجه‌ای گفت که تولید این اثر حدود ۱۵ سال به طول انجامیده و استفاده از فناوری هوش مصنوعی امکان بازسازی بخش‌هایی را فراهم کرده است که اجرای واقعی آنها بسیار پرهزینه بود.

به گفته او، یکی از چالش‌های اصلی در بازسازی تصاویر، تطبیق خروجی هوش مصنوعی با ویژگی‌های بومی و تاریخی ایران بوده است، برای نمونه، شکل بادبان‌های کشتی‌های ایرانی با نمونه‌های اروپایی تفاوت داشته و سازندگان مجبور شده‌اند بار‌ها تصاویر تولیدشده را اصلاح کنند.

دباغ درباره نام مجموعه گفت: «لبالب» برگرفته از یکی از مشهورترین نوحه‌های ناخدا عباس است، نوحه‌ای که در آن از غزل معروف حافظ «الا ایها الساقی» تضمین شده و مضامین عاشورایی با ابیات حافظ درهم آمیخته است.

به گفته تهیه‌کننده، نسخه مستند سینمایی این اثر نیز آماده شده و امیدواریم در صورت فراهم شدن شرایط، در جشنواره سینماحقیقت به نمایش درآید. همچنین سناریوی داستانی زندگی ناخدا عباس نیز نوشته شده و در صورت تأمین بودجه، ساخت نسخه سینمایی داستانی آن را دنبال خواهند کرد.

 مجموعه «لبالب»، امشب ساعت ۲۱:۱۵ از شبکه دو سیما پخش می‌شود.